Fotografie is tegenwoordig zo vanzelfsprekend dat we wel eens vergeten welk proces er aan vooraf ging voordat de mens in staat was om een beeld, de tijd of een persoon te vereeuwigen. Aan het maken van de eerste foto ging een lange periode met zo nu en dan ontdekkingen vooraf. Lees hieronder over de opeenvolgende ijkpunten in de geschiedenis van de fotografie.
965: Camera obscura als basis van moderne fotografie
De Irakees Abu Ali Al-Hasa schrijft rond het jaar 1000 over zijn bevindingen rondom een gedeeltelijke zonsverduistering, die hij heeft vastgesteld met behulp van een camera obscura. De zonsverduistering volgt hij in een donkere tent, waarin hij een geprojecteerd beeld ziet dat binnenkomt via een klein gaatje. De camera obscura vormt de basis van de moderne fotografie en er is eeuwenlang voor verschillende toepassingen gebruik van gemaakt.
1267: De lens als optisch instrument
De Britse geleerde Roger Bacon, beschrijft in 1267 het effect van glazen bollen als vergrootglas. De lens als optisch instrument, ontstaat dan ook in deze periode, zij het in primaire vorm. Omstreeks 1285 doen namelijk de eerste brillen hun intrede. Tevens ontdekte Roger Bacon het spectrum van het licht, door licht te breken in een glas water en het daarna weer samen te voegen.
Grondleggers van de fotografie: Newton, Daguerre en Zeiss
1664: Het prisma experiment van Newton
Het is de geleerde Issac Newton die met behulp van een prisma constateert dat wit licht in kleuren wordt gebroken. En dat deze kleuren bij verdere breking geen andere kleuren opleveren. Hoewel Roger Bacon eeuwen eerder al had geschreven over het spectrum, is het Newton die algemeen erkend wordt als de ontdekker van het spectrum.
1777: Zilverchloride en zilvernitraat
Zilverhalogeniden zijn verbindingen tussen zilver en halogeniden, zoals chloride, die slecht in water oplossen en gevoelig zijn voor licht. Wilhelm Scheele onderzocht de inwerking van de golflengten van licht op zilverchloride en zilvernitraat. Hij gebruikte hiervoor een prisma.
1825: De eerste foto
Nadat de Fransman Joseph Niépce in 1816 een foto maakte, die hij vervolgens niet kon fixeren, lukte het hem zo’n tien jaar later om de allereerste opnames met een fototoestel te maken. Dit deed hij in samenwerking met Louis Daguerre, een andere uitvinder van fotografie. Het duo gebruikte een verbeterde heliogravure techniek, in combinatie met syrisch asfalt. Bekend is dat Niépce en Daguerre in 1822 foto’s konden maken die al snel verbleekten. De oudst bewaarde foto is uit 1825 en bevat een 17e eeuwse gravure.
Een van de eerste foto’s van Louis Daguerre
1834: Uitvinding van het negatiefproces
Tot 1834 is iedere foto een uniek exemplaar. Het is de Brit William Henry Fox Talbot die in dit jaar het negatiefproces uitvindt, waardoor het mogelijk wordt om meerdere afdrukken van een negatief van een afbeelding te maken. In 1841 patenteerde hij na lang experimenteren de calotypie, een chemisch proces om een negatief af te drukken op lichtgevoelig papier.
1840: Invloed van Carl Zeiss
De Duitser Carl Zeiss heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de verbetering van optische instrumenten. Hij was een notabele producent van objectieven, die zich kenmerkten door een zeer groot diafragma waardoor zeer heldere beelden konden worden gemaakt. Zeiss produceerde lenzen voor microscopen en camera’s en het bedrijf heeft nog altijd een toonaangevende reputatie.
1871: Ontdekking van de negatieve platen
De Brit Richard Maddox ontdekte in 1871 de lichtgewicht gelatine negatieve platen, waarmee het in 1851 door Frederick Scott Archer ontdekte (schadelijke) collodium proces kon worden vervangen. Dankzij de negatieve platen konden fotografen voortaan droogplaten gebruiken in plaats van hun eigen emulsie. Belangrijke voordelen waren dat negatieven niet meer direct hoefden te worden ontwikkeld en dat fotocamera’s klein genoeg konden worden gemaakt om in de hand te houden.
Kodak camera’s uit 1914 en 1948
1888: Kodak wordt opgericht
De Amerikaan George Eastman is de grondlegger van massaproductie via fotografische platen. De combinatie van twee uitvindingen stond aan de basis van zijn in 1888 opgerichte onderneming Kodak. Enerzijds was Eastman de uitvinder van een machine die de massaproductie mogelijk maakte. Anderzijds vond hij een lichtgewicht camera uit die 100 opnames met een filmrol kon maken. De eigenaar van een fotocamera kon de rol naar Kodak sturen en de foto’s tegen betaling laten afdrukken. Kodak stuurde de foto’s met een nieuwe filmrol terug.
1904: De eerste kleurenfoto
Hoewel de eerste kleurenfoto’s al in 1861 werden gemaakt door Louis Arthur Ducos du Hauron en Charles Cros, zou het nog decennia duren voordat het geschikt was voor commercieel gebruik. Omdat de gebroeders Lumière een patent krijgen in 1904 op het autochrome procédé is dit tot 1955 de enige manier voor amateurfotografen om gebruik te maken van kleurenfotografie. Vooral vanwege de tot dan toe onmogelijkheid om de kleur rood correct af te drukken maakt kleurenfotografie pas rond 1950 een opmars, om vanaf 1980 pas echt populair te worden bij het grote publiek. Zwart-wit fotografie wordt overigens nog altijd gebruikt, vooral voor artistieke doeleinden.
Een van de eerste kleurenfoto’s van Du Hauron uit 1877
1937: De Polaroidcamera doet zijn intrede
Edwin Land legt in 1928 de basis voor het eerste synthetische polarisatiefilter, een uitvinding die aan de basis stond van het in 1937 opgerichte Polaroid. In 1948 wordt de eerste Polaroid Land Camera verkocht, een toestel waarbij de film direct ontwikkeld wordt zonder tussenkomst van een laboratorium. Door een pasta bestaande uit ontwikkelaar en opgelost zilverzout tussen film en fotopapier uit te spreiden kon een polaroidtoestel een foto afleveren binnen enkele minuten. Een foto is overigens niet langer dan 10 jaar houdbaar.
1957: De eerste digitale foto
In dit jaar wordt voor het eerst een foto op een computer geplaatst en wel bij het National Bureau of Standards. Hiervoor werd een ontwikkelde foto ingescand met een computer die de omvang had van een huiskamer. De computer is in dezelfde periode flink in ontwikkeling geraakt, waarbij met name Jack Kilby belangrijk werk verricht. Hij is de uitvinder van het integrated circuit (de chip), die nog altijd de basis vormt van de huidige computers.
1969: Lichtgevoelige chip
De natuurkundigen George Smith en Willard Boyle vinden in 1969 de lichtgevoelige chip (CCD) uit. Deze chip zet elektromagnetische straling om in elektrische lading, waardoor beeld kan worden gedigitaliseerd. De CCD chips worden nog altijd gebruikt in moderne digitale camera’s, waarbij het opgevangen licht via de lens wordt omgezet in een elektrisch signaal.
De eerste digitale camera van Kodak
1975: Introductie van de digitale camera
In 1972 verkreeg Texas Instruments het patent op een filmloze digitale camera, die werkte op basis van analoge componenten. De eerste digitale camera die gebruik maakte van CCD technologie werd uitgevonden door Steven J. Sasson, die werkzaam was voor Kodak. De eerste foto maakte Sasson in 1975 met een toestel dat 3,6 kilo zwaar was. Na het maken van een foto duurde het bijna een minuut om de foto weg te schrijven en weer uit te lezen.
1990: Het fotobewerkingsprogramma Photoshop
De basis van Photoshop, de populaire software voor fotobewerking werd in 1987 gelegd door de student Thomas Knoll. Nadat hij een volwaardig beeldbewerkingsprogramma had geschreven verkocht hij zijn programmatuur aan Adobe, die het vervolgens in 1990 in de markt heeft gezet. Het moderne Photoshop is voor veel fotografen een voornaam instrument voor het verfraaien en herbewerken van hun digitale foto’s.
Verfraaiing met Photoshop
1995: Goedkope digitale camera’s
Vanaf 1975 hebben de traditionele aanbieders in de markt digitale camera’s slimmer, kleiner en betaalbaar gemaakt. Het heeft ongeveer twintig jaar geduurd voordat digitale camera’s zo ver waren ontwikkeld dat ze toegankelijk werden voor het grote publiek en het duurde nog eens zeker tien jaar voordat analoge camera’s uit het straatbeeld waren verdwenen. De ontwikkelingen waren deels afhankelijk van ontwikkelingen in de computerindustrie.
2000: Telefoons met camera
In 2000 werd voor het eerst een mobiele telefoon op de markt gebracht met een ingebouwde camera. De telefoon van Sharp Corporation was alleen beschikbaar in Japan. De ingebouwde camera had een 110.000 pixels CMOS en foto’s konden worden bekeken op een scherm met 256 kleuren. Een decennium later hoort een kwalitatieve digitale camera doorgaans tot een standaard functie op een mobiele telefoon.
